شرح و تفسير امام عليه السّلام در آغاز خطبه ، اين آيه را مىخواند : « . . . در آن [ خانه ] ها هر بامداد و شامگاه او را نيايش مىكنند - مردانى كه نه تجارت و نه دادوستدى آنان را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات به خود مشغول نمىدارد و از روزى كه دلها و ديده‌ها در آن زيرورو مىشود مىهراسند . » « 1 » سپس مىفرمايد : ( إنّ اللّه سبحانه و تعالى جعل الذّكر جلاء للقلوب تسمع به بعد الوقرة و تبصر به بعد العشوة و تنقاد به بعد المعاندة ) منظور از « ذكر » را قرآن دانسته‌اند و به آيه زير استناد كرده‌اند : « و اين [ كتاب ] كه آن را نازل كرده‌ايم پندى خجسته است آيا باز هم آن را انكار مىكنيد . » « 2 » اين نظر دور از ظاهر كلام است ؛ زيرا در اين بند از خطبه از هر ذكرى به عنوان عامل جلادهنده دل‌ها و بيدارگر گوش‌ها و چشم‌ها ياد شده است . بدون شك ، مبارزه در راه حق بهترين ذكر است و اين نوع ذكر همانند ديگر واجبات از تكاليف الهى بوده و صرفا مستحب نيست . ( و ما برح للّه عزّت آلاؤه في البرهة بعد البرهة و في أزمان . . . الأفئدة ) تعبير « عزت آلاوه » به معناى بزرگى و گرانسنگى نعمت‌هاى خداوند است . تعبير « فى ازمان الفترات » به دوره‌هاى بين دو پيامبر اشاره دارد كه پيامبرى در آن زمان وجود نداشته است . اين بند مىگويد كه ممكن است زمين در دوره‌اى از وجود پيامبران تهى باشد ؛ اما هرگز از وجود نيكوكاران خداشناس تهى نمىگردد . آنان از راه حواس بيدار و خردهاى روشنشان به وجود آفريدگار

--> ( 1 ) . يُسَبِّحُ لَهُ فِيها بِالْغُدُوِّ وَ الْآصالِ * رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ نور / 24 : 36 - 37 . ( 2 ) . وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ أَنْزَلْناهُ أَ فَأَنْتُمْ لَهُ مُنْكِرُونَ انبياء / 21 : 50 .